ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗ ଶୃଙ୍ଖଳା
ଆସନ, ସ୍ଥାନାନ୍ତର, ଶ୍ୱାସ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିର ଏକ ପଦ୍ଧତି। ଛଅ ଶୃଙ୍ଖଳା ଜୀବନ୍ତ ଶିକ୍ଷଣ ପରମ୍ପରାର ଅଂଶ, ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ସହ।
ପ୍ରଥମ ଶୃଙ୍ଖଳା
Yoga Chikitsaଆଗକୁ ନଇଁବା, ସନ୍ତୁଳନ ଓ ସ୍ଥାନାନ୍ତରର ଏକ ସୁସଜ୍ଜିତ କ୍ରମ। ଯୋଗ ଚିକିତ୍ସା ଏହାର ପାରମ୍ପରିକ ନାମ।
ଶୃଙ୍ଖଳା ଜାଣନ୍ତୁ →ଶୃଙ୍ଖଳା 02ମଧ୍ୟମ ଶୃଙ୍ଖଳା
Nadi Shodhanaଏହି କ୍ରମରେ ପଛକୁ ବଙ୍କା ହେବା, ମୋଡ଼ିବା, ବାହୁ ସନ୍ତୁଳନ ଓ ଓଲଟା ଆସନ ବିକଶିତ ହୁଏ। ନାଡ଼ି ଶୋଧନ ଏହାର ପାରମ୍ପରିକ ଧାରଣାର ଅଂଶ।
ଶୃଙ୍ଖଳା ଜାଣନ୍ତୁ →ଶୃଙ୍ଖଳା 03ଉନ୍ନତ A
Sthira Bhagaଏହି ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଉନ୍ନତ ସନ୍ତୁଳନ, ଗୋଡ଼ ବନ୍ଧନ ଓ ପଛକୁ ବଙ୍କା ଆସନ ମିଶିଛି। ଏହି ସାରାଂଶରେ ଏକ ଲିପିବଦ୍ଧ ଶିକ୍ଷଣ ରୂପ ଦିଆଯାଇଛି, ଭିନ୍ନ ରୂପକୁ ଆସନ ପରିବାରରେ ଗୋଷ୍ଠୀଭୁକ୍ତ କରି।
ଶୃଙ୍ଖଳା ଜାଣନ୍ତୁ →ଶୃଙ୍ଖଳା 04ଉନ୍ନତ B
Sthira Bhagaଏହି ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଉନ୍ନତ ସନ୍ତୁଳନ, ଗୋଡ଼ ବନ୍ଧନ ଓ ପଛକୁ ବଙ୍କା ଆସନ ମିଶିଛି। ଏହି ସାରାଂଶରେ ଏକ ଲିପିବଦ୍ଧ ଶିକ୍ଷଣ ରୂପ ଦିଆଯାଇଛି, ଭିନ୍ନ ରୂପକୁ ଆସନ ପରିବାରରେ ଗୋଷ୍ଠୀଭୁକ୍ତ କରି।
ଶୃଙ୍ଖଳା ଜାଣନ୍ତୁ →ଶୃଙ୍ଖଳା 05ଉନ୍ନତ C
Sthira Bhagaଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗର ଛଅ ଶୃଙ୍ଖଳା ମଡେଲ୍ରେ ଉନ୍ନତ C ଉନ୍ନତ Sthira Bhaga ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଂଶ।
ଶୃଙ୍ଖଳା ଜାଣନ୍ତୁ →ଶୃଙ୍ଖଳା 06ଉନ୍ନତ D
Sthira Bhagaଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗର ଛଅ ଶୃଙ୍ଖଳା ମଡେଲ୍ରେ ଉନ୍ନତ D ଉନ୍ନତ Sthira Bhaga ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଂଶ।
ଶୃଙ୍ଖଳା ଜାଣନ୍ତୁ →ଆସନଗୁଡ଼ିକୁ କଣ ଯୋଡ଼େ?
ଏଠାରେ ବିନ୍ୟାସ ଗତିକୁ ଶ୍ୱାସ ସହ ଯୋଡ଼େ। ଦୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ଚାହିଁବା, ଯାହାକୁ ଧ୍ୟାନ ପୁଣି ଫେରିପାରେ। ପାରମ୍ପରିକ ବନ୍ଧ ଶବ୍ଦ ଭିତର ଆଧାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ; ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ପେଶୀ କିମ୍ବା ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ ମାପାଯାଇଥିବା ଶକ୍ତି ନଳିକା ସହ ସମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Yoga-sūtra 2.29ରେ ଆସନ ଅଭ୍ୟାସର ଆଠଟି ଅଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ; ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ନୈତିକ ଆଚରଣ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଶୃଙ୍ଖଳା, ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର, ଏକାଗ୍ରତା, ଧ୍ୟାନ ଓ ସମାଧି। ଏହି ଆଠଟି ଅଙ୍ଗ ଆଧୁନିକ ଛଅଟି ଆସନ ଶୃଙ୍ଖଳାଠାରୁ ଭିନ୍ନ। Yoga-sūtra 2.29 · [1890?], p. 44
ଆଧୁନିକ କ୍ରମ ପରମ୍ପରା
ଆଜିର ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଶୃଙ୍ଖଳା Mysuruର K. Pattabhi Joisଙ୍କ ଚାରିପାଖର ଶିକ୍ଷଣ ପରିବେଶରୁ ପ୍ରସାରିତ। କୃତି ପୃଷ୍ଠାର ପୁରୁଣା ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ପୃଥକ୍ ଆସନ ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଆଜିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛଅ ଶୃଙ୍ଖଳା କ୍ରମର ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ।
ସାବଧାନତା ସହ ଅଭ୍ୟାସ
ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ଆଘାତ କିମ୍ବା ରୋଗ ଅଛି, ଆପଣ ଔଷଧ ସେବନ କରୁଛନ୍ତି, ଗର୍ଭବତୀ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତି ଆପଣଙ୍କ ଅଭ୍ୟାସକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ, ତେବେ ଉପଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଷୟରେ ଜଣେ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପେଶାଦାରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।
ନୂଆ ଓ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଆସନ ଯୋଗ୍ୟ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରୁ ଶିଖନ୍ତୁ। ଗତିର ସୀମା ନିଜ ଶରୀର ଅନୁଯାୟୀ ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ବ୍ୟଥା କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇଲେ ଥାମନ୍ତୁ। ଛୋଟ ଭିଡିଓ ଗତିକୁ ଦର୍ଶାଏ; ଏହାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଆସନଟିକୁ କେତେ ସମୟ ଧରି ରଖିବେ ତାହା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ ନାହିଁ।
ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଠିଆ ହେବା, କାନ୍ଧ ଆଧାରିତ ଓଲଟା ଆସନ ଓ ପଦ୍ମାସନ ନବାଗତଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆସନ ନୁହେଁ। ଆଘାତ, ସନ୍ତୁଳନ ସମସ୍ୟା କିମ୍ବା ଗ୍ଲକୋମା ଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଉପଯୁକ୍ତତା ମୂଲ୍ୟାୟନ ଦରକାର। ଜୋର କରି ବନ୍ଧନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଆଣ୍ଠୁ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇବାକୁ ଶରୀରକୁ ଲିଭର୍ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।