स्रोत र विधि

आसनका पुराना अभिलेख

पुराना पाठले आसनको नाम, खुट्टाको व्यवस्था वा हातको पकड वर्णन गर्न सक्छन्। आसनका पृष्ठले तुलना समर्थित गर्ने अंश चिनाउँछन्। साझा नाम मात्रले दुई आकारलाई एउटै आसन बनाउँदैन।

पुराना ग्रन्थमा Āsana को दायरा फरक हुन्छ। Yoga-sūtra 2.46–47 मा Dvivedi को टीका र Sarkar को Patanjala Yoga Shastra ले स्थिरता र सहजतामा जोड दिन्छन्। Vivekananda को Rāja Yoga ले एकाग्रताका लागि कायम राख्न सकिने बैठकबारे चर्चा गर्छ। यी अंशले उन्नत पाखुरा सन्तुलन वा पछाडि झुकाइको क्रम वर्णन गर्दैनन्।

Yogasāra-saṃgraha ले Svastika, Padma र Ardha लाई बैठक भनी वर्णन गर्छ। A Compendium of the Raja Yoga Philosophy ले asana र Siddhasana लाई प्रतीकात्मक रूपमा पनि प्रयोग गर्छ। त्यसैले चित्र बुझाउन प्रयोग गर्नुअघि शब्दलाई तिनकै सन्दर्भमा पढ्नुपर्छ। Schmidt को Yoga-Lehre und Yoga-Praxis ले विभिन्न पुराना आसन-वर्णन तुलना गर्छ; एउटै आधार पाठको पुनर्कथनलाई स्वतन्त्र प्रमाण गनिँदैन।

आजका अष्टाङ्ग शृङ्खला

अष्टाङ्ग विन्यास शृङ्खलालाई आधुनिक शिक्षण परम्पराका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। पुराना आसन-वर्णन आजको पूरै क्रम, आधुनिक रूपान्तर अक्षर वा हरेक सङ्क्रमण चालको प्रमाण होइनन्। पुरानो आकार चित्रित रूपभन्दा फरक भए भिन्नता व्याख्या गरिएको छ।

संस्करणको महत्त्व

स्रोत सूचीले Wellcome Collection मा रहेका पुराना संस्करणमा जोड्छ। Gheraṇḍa Saṃhitā, Sris Chandra Vasu को 1895 को अनुवादमा पढिएको छ। Vivekananda को Rāja Yoga, 1907 को नवौँ मुद्रणमा पढिएको छ; यो 1896 को पहिलो संस्करणकै प्रति होइन। आसन र शृङ्खलाका पृष्ठले तुलना समर्थित गर्ने अंश चिनाउँछन्।

स्रोत सूची

1. Svātmārāma: Haṭhayogapradīpikā, with the Jyotsnā and Manobhilāṣiṇī commentaries (1895)Wellcome Collection
2. Gheraṇḍa Saṃhitā — translation by Sris Chandra Vasu (1895)Wellcome Collection
3. Vijñānabhikṣu: Yogasāra-saṃgraha — translation by Gangānātha Jha (1894)पृ. 55; संस्कृत पृ. 39 · Wellcome Collection
4. Richard Schmidt: Fakire und Fakirtum im alten und modernen Indien — Yoga-Lehre und Yoga-Praxis (1908 [1907])पृ. 186–187, 191–193, 199 · Wellcome Collection
5. Patañjali: Yoga-sūtra — translation by Manilal Nabhubhai Dvivedi ([1890?])2.29; 2.46–47, पृ. 44, 50 · Wellcome Collection
6. Kishori Lal Sarkar: The Hindu System of Self-Culture of the Patanjala Yoga Shastra (1902)पृ. 65 · Wellcome Collection
7. Swami Vivekananda: Yoga Philosophy — Rāja Yoga, ninth impression (1907)First Steps, पृ. 17–18 · Wellcome Collection
8. A Compendium of the Raja Yoga Philosophy — published by Tookaram Tatya (1888)श्लोक 112–115, पृ. 25 · Wellcome Collection

परम्परा र शारीरिक व्याख्या

परम्परागत स्रोतका शुद्धीकरण र रोग उपचारसम्बन्धी दाबीले तिनका शिक्षण वर्णन गर्छन्, चिकित्सकीय प्रभाव प्रमाणित गर्दैनन्। टेका, भार र लिभरबारे हाम्रा व्याख्याले वर्णित शरीरको स्थिति अर्थ्याउँछन्; ती मांसपेशीका मापन गरिएका मान होइनन्। हालको सुरक्षा जानकारी सावधानीपूर्वक अभ्यास पृष्ठमा छ।

चित्र र भिडियो

आसनको नामले देखाइएको आकार चिनाउँछ। व्याख्याले टेका, शरीरको स्थिति र अनुकूलन बताउँछ। स्थिर चित्रले शरीरको स्थिति देखाउँछ; भिडियोले स्थितिबीचको चाल पनि देखाउन सक्छ।

सावधानीपूर्वक अभ्यास →