हठयोग
हठ हे शरीराधारित योगाभ्यासाच्या व्यापक परंपरेचे नाव आहे. जुन्या ग्रंथांत आसने, श्वास आणि इतर साधनांची चर्चा आहे. आज या नावाने चालणाऱ्या वर्गांचा आशय आणि वेग वेगळा असू शकतो.
ऐतिहासिक वर्णने स्वतंत्र शरीररूपांची तुलना करण्यास मदत करतात. ती एकच सार्वत्रिक आधुनिक हठक्रम ठरवत नाहीत किंवा आजचा प्रत्येक भेद प्राचीन आहे असे दाखवत नाहीत.
सामायिक संग्रहातील संबंधित आसने
ऐतिहासिक तुलना
Paschimottanasana A
बसून पुढे वाकणे
हे आसन जाणून घ्या →मोफत उदाहरण
Padmasana
पद्म
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Baddha Padmasana · ताठ बसलेले रूप
बद्ध पद्म
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Kukkutasana
कोंबडा
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Mayurasana
मोर
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Savasana
झोपून विश्रांती
हे आसन जाणून घ्या →मोफत उदाहरण
Gomukhasana B
गाईचे मुख
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Matsyasana · पद्मस्थिती
मासा
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Salabhasana A
टोळ
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Akarna Dhanurasana A
कानाकडे ओढलेले धनुष्य
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Bhujangasana · वाकवलेले कोपर
नाग
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Vrikshasana · तळहात एकत्र
झाड
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Makarasana · दुमडलेल्या हातांवर डोके
मगर
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Vajrasana · टाचांवर बसणे
गुडघ्यांवर बसणे
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Virasana · पावलांच्या मध्ये ब्लॉक
गुडघ्यांवर बसणे
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Siddhasana
ध्यानाची बैठी मुद्रा
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्य
Swastikasana
मांडी घालून बसणे
हे आसन जाणून घ्या →सदस्य · सविस्तर दृश्यप्रकारांची तुलना करा
A आणि B यांसारखी अक्षरे आपल्या आसनपानांवरील नावांनुसार वापरली आहेत. सर्व योगपरंपरांत ती एक सार्वत्रिक पद्धत नाही. प्रत्येक चित्रावर दाखवलेल्या नेमक्या रूपाचे नाव राहते.
Paschimottanasana
पायाचा अंगठा थेट पकडण्याची तुलना पट्ट्याच्या मदतीने थोडे पुढे वाकण्याशी करा. एका रूपात हात बोटांना भिडतात आणि दुसऱ्यात पट्टा धरतात. वाकण्याची खोली आणि हातांना किती अंतर गाठावे लागते ते वेगळे असते.
Gomukhasana
वरच्या गुडघ्याभोवती हात ठेवण्याची तुलना पाठीमागे हातांची पकड घेण्याशी करा. पाय सारखे दिसले तरी हातांच्या या मांडण्या वेगळ्या आहेत. Gheraṇḍa Saṃhitā 2.17 बसण्याच्या आधाराचे वर्णन करते, पाठीमागे हात बांधण्याचा निर्देश देत नाही.
या रूपांविषयी वाचा →सदस्य · सविस्तर दृश्य
ओढावे लागू नये इतका पट्टा सैल ठेवा. वेदना, झिणझिण्या किंवा बधिरपणा जाणवल्यास सोडा.
Salabhasana
शरीराच्या बाजूने ठेवलेले हात आणि छातीशेजारी ठेवलेले तळहात यांची तुलना करा. Gheraṇḍa Saṃhitā 2.40 मध्ये छातीजवळ जमिनीवर तळहात आणि उचललेले पाय सांगितले आहेत. त्यात A/B अक्षरे नाहीत आणि आजच्या कोणत्याही चित्राचा प्रत्येक तपशील ठरत नाही.
Savasana
एक घट्ट उशी दोन्ही गुडघ्यांना आधार देते; टाचा मॅटवर विसावतात. दाब न येणारी आरामदायक उंची निवडा. Savasana च्या जुन्या वर्णनात गुडघ्यांचा हा आधार निर्दिष्ट केलेला नाही.
Vajrasana / Virasana
ब्लॉक मॅटवर स्थिर ठेवा, त्याखाली कोणताही पाय नसावा. गुडघे किंवा घोटे यांच्यावर जबरदस्ती करू नका. वेदना, मुंग्या येणे किंवा बधिरपणा जाणवल्यास स्थितीतून बाहेर या, आणि गुडघ्यांवर बसणे योग्य नसल्यास वैयक्तिक सल्ला घ्या.
या रूपांविषयी वाचा →सदस्य · सविस्तर दृश्यVrikshasana
उचललेले पाऊल गुडघ्याच्या सांध्यापासून दूर ठेवा आणि नितंबसंधी जबरदस्तीने उघडू नका. तोल अनिश्चित असल्यास हाताचा आधार ठेवा आणि नियंत्रण जाण्यापूर्वी पाऊल खाली ठेवा. वेदना किंवा गरगरणे झाल्यास थांबा. दुखापत किंवा तोलाच्या समस्येसाठी वैयक्तिक मूल्यमापन आवश्यक आहे.
या रूपांविषयी वाचा →सदस्य · सविस्तर दृश्यस्वतंत्र आसनांची जुनी वर्णने
जुने संदर्भ विशिष्ट ऐतिहासिक रूपांची नोंद करतात. ते प्रत्येक आधुनिक भेद, वर्गातील आसनक्रम किंवा अध्यापन पद्धत सिद्ध करत नाहीत.
- Svātmārāma: Haṭhayogapradīpikā, Jyotsnā आणि Manobhilāṣiṇī या टीकांसह (1895)1.23; 1.25; 1.28; 1.30; 1.32; 1.44–45 · 1895; 1.19, p. 15 · Wellcome Collection
- Gheraṇḍa Saṃhitā — Sris Chandra Vasu यांचे भाषांतर (1895)2.17, p. 13; 2.22, p. 14; 2.37, 2.40, p. 16; 2.43–44, p. 17; 2.41, p. 16; 2.13, p. 12; 2.18, p. 13; 2.7–8, p. 11 · Wellcome Collection
काळजीपूर्वक सराव
तुम्हाला दुखापत किंवा आजार असल्यास, तुम्ही औषधे घेत असल्यास, गर्भवती असल्यास किंवा स्तनपान करत असल्यास, किंवा तुमच्या सरावावर परिणाम करू शकणारी इतर कोणतीही परिस्थिती असल्यास, योग्य क्रियाकलाप आणि आवश्यक बदलांबाबत पात्र आरोग्यसेवा व्यावसायिकांचा सल्ला घ्या.
नवीन आणि अवघड आसने पात्र योगशिक्षकांकडून शिका. हालचालींची व्याप्ती तुमच्या शरीराला अनुरूप ठेवा आणि वेदना किंवा चक्कर जाणवल्यास थांबा. छोटा व्हिडिओ हालचाल दाखवतो; आसन किती वेळ धरावे हे त्याच्या लांबीवरून ठरत नाही.
शीर्षासन, खांद्यांवर तोलून केलेली उलटी आसने आणि पद्मासन ही नवशिक्यांसाठी सुरुवातीची आसने नाहीत. दुखापत, तोलाची समस्या किंवा काचबिंदू ही वैयक्तिक योग्यतेचे मूल्यमापन करण्याची काही कारणे आहेत. गुंफलेली पकड बळजबरीने करू नका किंवा गुडघ्यावर दाब देण्यासाठी शरीराचा तरफेसारखा वापर करू नका.